تاریخچه ایجاد شغل این شغل در جهان و ایران
طراحی صنعتی، حرفهای است که با خلق مفاهیم جدید در حوزههای مختلف زندگی انسانی سروکار دارد. طراحی برابرنهاده یا معادلی است که برای واژه Design انگلیسی بکار رفتهاست، در حالی که Industrial design یکی از زیرشاخههای Design است. در حال حاضر آموزش طراحی صنعتی در ایران، با یک گرایش کلی و تحت عنوان کلی طراحی صنعتی انجام میشود.
تاریخچه
حرفه طراحی صنعتی، در پی انقلاب صنعتی در اروپا و بر اساس یک ضرورت بوجود آمد. تا پیش از رخداد انقلاب صنعتی، محصولات و کالاهای مصنوع مورد استفاده مردم، توسط هنرمندان و پیشه وران با استفاده از روشهای دستی و نه ماشینی و در مقیاس محدود ساخته میشدند. با ظهور ماشین و پدید آمدن روشهای تولید ماشینی، چهره مصنوعات دچار دگرگونی شد و مصنوعات دست ساز، آرام آرام جای خود را به مصنوعات زمختی میدادند که هیچ خبری از هنر هنرمند در آنها یافت نمیشد. همگی بدون توجه به زیبایی پیکره و صرفاً در جهت برآورده کردن نیازهای عملکردی طراحی و ساخته میشدند. در چنین وضعی بود که هنرمندان دست ساز با اعتراض به چنین نابسامانی خواستار طرد ماشین و فرزندان آن و بازگشت به اوضاع پیشین شدند. جنبش هنر و پیشه که سردمدار آن ویلیام موریس بود، در همین راستا شکل گرفت.
تاریخچه گروه طراحی صنعتی در ایران
رشته طراحی صنعتی در دانشگاه علم و صنعت ایران در سال 1372 ده سال پس از تاسیس این رشته در ایران در دانشکده معماری و شهر سازی بعنوان یک گروه آموزشی مستقل تاسیس و با پذیرش 43 دانشجو فعالیت خود را آغاز نمود. از تاریخ تاسیس و آغاز بکار این رشته تا سال 1384 در مجموع 450 نفر دانشجو (پسر- دختر ) پذیرفته شده اند که از این تعداد 234 نفر فارغ التحصیل شده و حدود 171 نفر نیز مشغول به تحصیل میباشند.
نوع شغل
شغل طراحی صنعتی در حال حاضر شغلی تولیدی،خدماتی محسوب می شود در صورتی که در گذشته این شغل تنها جنبه تولیدی داشت.
عمده یا خرده فروشی بودن شغل
طراحی صنعتی همان طور که از نامش پیداست ترکیبی است از هنر طراحی و آشنایی با صنعت.
نوآوری در صنعت عاملی است که به دلیل بروز نیازهای جدید و همچنین نیاز انسان به تنوع، همواره مورد توجه است. در این میان لازم است افرادی با تسلط به طراحی با توجه به جنبه های هنری آن، و همچنین آگاهی کافی نسبت به سایر علوم وجود داشته باشند که با طرح ها و ایده های جدیدی که ارائه می دهند، جواب این نیازها را از تصور (یا آرزو) به بهترین شکل ممکن به واقعیت تبدیل کنند.
به جز مباحث پایه هنری و زیبایی شناسی، لازم است که در هر پروژه خاص، علوم مرتبط با آن به طور خلاصه فراگرفته شود. زیرا طراحی بدون در نظر گرفتن عوامل تأثیرگذار بر آن غیر ممکن است. به همین دلیل رشته طراحی صنعتی در نگاه اول یک رشته بسیار گسترده به نظر می رسد که هر کدام از فارغ التحصیلان آن در یک زمینه خاص توانایی هایی دارند که سایر همکلاسی ها و هم رشته های آنان، ممکن است در زمینه دیگری تبحر داشته باشند.
یک طراح صنعتی ممکن است علاوه بر دانش هنری طراحی، با توجه به زمینه تخصصی مورد علاقه خود، اطلاعات جامعی در زمینه مواد، مکانیک، برق و کامپیوتر، کنترل، پزشکی و حتی دانش های علوم انسانی نظیر روانشناسی، جامعه شناسی و اقتصاد داشته باشد.
حوزههای کنونی خدمات
1. طراحی محصول (Product design)
2. طراحی محیطی (Environmental design)
3. طراحی سامانههای حمل و نقل (Transport design)
حرفهای است که با خلق مفاهیم جدید در حوزههای مختلف زندگی انسانی سروکار دارد. طراحی برابرنهاده یا معادلی است که برای واژه Design انگلیسی بکار رفته است، در حالی که Industrial design یکی از زیرشاخههای Design است. در حال حاضر آموزش طراحی صنعتی در ایران، با یک گرایش کلی و تحت عنوان کلی طراحی صنعتی انجام میشود.
طراحی صنعتی (Industrial Design) ، در واقع طراحی محصولاتی است که در ابعاد وسیع به تولید انبوه می رسند و تفاوت طراحی در آن با دیگر رشته های هنر در این است که علاوه بر استاتیک (Aesthetics) ، کارکرد (Function) و پیش بینی های تولید انبوه نیز در طراحی مورد نظر قرار می گیرند .
فصل دوم:
استانداردهای کاری برای طراحان صنعتی
حوزه هایا استاندارد طراحی برای طراحان صنعتی
مهارتهای نیروی کار
نوع خدمات طراحان صنعتی
یک طراحی صنعتی کیست؟! و به چه مهارتهایی احتیاج دارد؟!
چه فرصتهای شغلی برای طراحی صنعتی فراهم است؟
چه نوع مهارتهایی نیاز داریم؟
استانداردهای کاری برای طراحان صنعتی
جنبه هایی که یک طراح صنعتی در کار طراحی خود به آنها می پردازد ، شامل فرم (shape) کلی محصول مورد طراحی ، محدودیت جزئیات آن در ارتباط با یکدیگر ، رنگ ، بافت ، صدا و جنبه های مربوط به ارگونومی (Ergonomics) محصول است .
طراح صنعتی در مرحله ی بعد با در نظر گرفتن مسائلی چون ایمنی(Safety ) ، وندلیزم (Vandalism) ، جنبه های زیست محیطی و استاندارد ، در زمینه های روش تولید ، انتخاب متریال و روش ارائه ی محصول به بازار ، مثل بسته بندی ، بررسی های لازم را انجام داده و طرح خود را ارائه می دهند .
یک طراح صنعتی می تواند با روندی که ذکر شد در حالی که یک محصول را از لحاظ زیبایی ، کیفیت و کارکرد ارتقا می دهد ، هزینه های تولید را کاهش داده و محصول را هر چه جذاب تر در اختیار مصرف کننده قرار دهد .
حرفه طراحی صنعتی، در پی انقلاب صنعتی در اروپا و بر اساس یک ضرورت بوجود آمد. تا پیش از رخداد انقلاب صنعتی، محصولات و کالاهای مصنوع مورد استفاده مردم، توسط هنرمندان و پیشه وران با استفاده از روشهای دستی و نه ماشینی و در مقیاس محدود ساخته می شدند. با ظهور ماشین و پدید آمدن روشهای تولید ماشینی، چهره مصنوعات دچار دگرگونی شد و مصنوعات دست ساز، آرام آرام جای خود را به مصنوعات زمختی می دادند که هیچ خبری از هنر هنرمند در آنها یافت نمیشد. همگی بدون توجه به زیبایی پیکره و صرفاً در جهت برآورده کردن نیازهای عملکردی، طراحی و ساخته می شدند. در چنین وضعی بود که هنرمندان دست ساز با اعتراض به چنین نابسامانی خواستار طرد ماشین و فرزندان آن و بازگشت به اوضاع پیشین شدند. جنبش هنر و پیشه که سردمدار آن ویلیام موریس بود، در همین راستا شکل گرفت.
اغاز طراحی صنعتی را میتوان با جدایی طراحی از فرایندهای ساخت همزمان دانست که در دوره های پیش از انقلاب صنعتی صورت گرفته بود. در واقع ریشه های آن را میتوان
دراواخر قرون وسطی و در جهت ایجاد اولین تشکیلات صنعتی سرمایه داری متکی بر تولید به شیوه های سنتی دانست. نخستین فعالیتهای طراحی صنعتی در این دوره در غرب اروپا و در جهت منافع دربار، کلیساها و تجار بوده است. اما با رشد سریع تجارت و گسترش موقعیتهای بازرگانی رقابتهایی ما بین واحدهای تولیدی بوجود آمد که موجب توجه به نوآوری در محصول برای جلب علاقه مشتریان شد و طراحی صنعتی بیش از پیش مطرح گردید.
حوزه هایا استاندارد طراحی برای طراحان صنعتی
طراحی محصول را تولید و ارائه ایده، توسعه مفهوم، آزمودن و در نهایت ساخت یا پیاده سازی یک شیئ فیزیکی یا یک نوع از خدمات تعریف میکنند. طراحان محصول، ایدهای را در ذهن خود تصور میکنند و سپس آنرا در پیکره یک محصول، مشهود و متجسم میکنند. این طراحان با مسائلی از قبیل فن آوری، ارگونومی، قابلیت کاربری، دانش مواد و کیفیت سروکار دارند.
طراحی رایانه ای
امروزه بسیاری از مراحل طراحی قطعات و اجزاء مختلف توسط رایانه انجام میشود. بسیاری از قطعات تحت شرایط مختلف باید آزمایش شوند و اگر بخواهیم تحت آزمایش واقعی قرار دهیم مستلزم هزینههای بسیار زیاد میشود. با نرم افزارهای بسیار متنوع میتوان این شبیه سازی را انجام داد.
مهارتهای نیروی کار
تمام رشتههای مهندسی برای طراحی از نرم افزارهای مناسب خود استفاده میکنند. نرم افزارهای مورد استفاده در طراحی معماری و طراحی صنعتی اغلب نرم افزارهای گرافیکی هستند. از نرم افزارهای سه بعدی که بیشتر در طراحی معماری و طراحی صنعتی استفاده میشوند میتوان به اتوکد، تریدی استودیو، آرشیکد، آرشیتریون و مایکرو جیدیاس اشاره کرد. علاوه بر این موارد، نرم افزارهای گرافیکی دو بعدی مانند فتوشاپ، کرلدراو و فریهند نیز بسیار پر کاربرد هستند. کتیا هم یکی از بهترین نرم افزارهای گرافیکی مورد استفادهاست که با امکان محاسبات پیچیده مهندسی از قبیل محاسبات تنشهای محوری وهزاران قابلیت حرفهای دیگر به طراحان کمک کردهاست.
طراحی هوشمند
طراحی هوشمند ایده ایست که معتقد است جهان انچنان ساده نیست که توسط طبیعت ساخته شود.طرفداران این عقیده معتقدند می بایستی نیروی هوشمند تری بر این جهان احاطه داشته باشد.این ایده معتقد است جهان تنها با تکامل شکل نگرفته است.
نوع خدمات طراحان صنعتی
تاحالا هیچ خواستهاید که محصولی را برای اینکه بهتر کار کند تغییر بدهید؟ یا اینکه نظر جامعی داشته باشید در مورد اینکه یک محصول چه اگر شکلی داشته باشد بهتر است؟ طراحان صنعتی همین کار را انجام میدهند. آنها افرادی هستند که محصولاتی برای تولید انبوه طراحی میکنند، از ساعتهای کوکی تا خودرو، تلفن تا کامپیوتر، مبلمان و غیره. آنها ظاهر، احساس و چگونگی عملکرد بهتر یک محصول را تعیین میکنند. طراحان صنعتی محصولاتی را که شما هر روز از آن استفاده میکنید، ایجاد میکنند.
طراحان صنعتی از روشهای مختلفی برای طراحی محصولات استفاده میکنند، از طراحی سریع تا مدلسازی با گل رس و فوم، تا استفاده از برنامههای کامپیوتری بوجود آمده برای طراحی. اینکه چطور یک محصول را ایجاد میکنند، بستگی دارد به نوع محصول و اینکه چگونه میخواهد استفاده شود. تا زمانی که در قفسهها بیاید، بارها توسط طراح، قالبگیری شده، تراش میخورد و کار میشود. مجله Time گزارش کرده است که طراحی صنعتی یکی از 15تا داغترین حرفهها در دورههای رشد و جبران کاری است.
حالا شما چطور میتوانید یک طراح شوید؟ اول، شما میتوانید از اینجایی که هستید پیشتر بروید – کلاسهایی مثل هنرهای تجسمی، روانشناسی، فیزیولوژی، فیزیک و تجارت و بازاریابی میتوانند به شما کمک کنند که برخی مهرتهای لازم را پرورش بدهید. از آنجا که شما به یک حداقل مدرک دانشگاهی نیاز پیدا میکنید، مطالعات مقدماتی دانشکده را در مدرسهتان بررسی کنید. وقتی گزینههای ورود به دانشکده را مرور کردید، دنبال برنامهای باشید که جوابگوی استعداد و تواناییهای شما باشد. برخی مدارس روی فرم و نمود بصری تمرکز میکنند، در حالی که بقیه بیشتر روی حل مسئله یا سایر جنبههای طراحی صنعتی تمرکز میکنند. IDSA (جامعه طراحان صنعتی امریکا) منبع خوبی است برای مدرسههایی که برنامهای در طراحی صنعتی عرضه میکنند و اینکه چه نوع برنامهای در هر کدام عرضه شده.
یک طراحی صنعتی کیست؟! و به چه مهارتهایی احتیاج دارد؟!
طراحی صنعتی شغلی است که فرم یک محصول مصنوع را مشخص میکند، آنرا طوری شکل میدهد که برای مردمی که از آن استفاده میکنند و برای پروسههای صنعتی که آن را تولید میکنند مناسب باشد. طراحان صنعتی کار میکنند برای راحتتر، لذتبخشتر و کارآمدتر کردن زندگی ما. با مطالعهی مردم در سر کار، در خانه و در حال حرکت، آنها محصولاتی ایجاد میکنند مثل صندلیهایی که متناسب با حالت بدن هستند، ابزار آشپزخانه که حتی برای دستهای سالخوره هم راحت هستند و اسباببازیهایی که بازی و یادگیری صحیح و بیخطر را برای همهی بچهها فراهم میکند. بطور خاص، طراحان صنعتی با بخشهایی از محصول سر و کار دارند که انسانها با آن در تأثیر متقابل هستند. تلاش برای جهانی کردن دسترسی به محصولاتی که اعتبار اکولوژیکی ]علم عادت و طرز زندگى موجودات و نسبت انها با محیط[ دارند و برای استفاده کردن مطمئن هستند. همچنین آنها محصولی بدست میدهند که ویژگی زیبایی آن باعث شود ما آن را بخواهیم.
کار طراحان صنعتی فراتر میرود تا بستهبندی، روح بخشیدن، ]طراحی بخشهای[ داخلی، و در برخی موارد شناساندن یک شرکت. علاوه بر این، با فناوری اطلاعات متناسب با افزایش پیچیدگی، طراحان صنعتی برای ساده کردن نرمافزارهایی که تعداد بسیاری از محصولات را راهاندازی میکنند، کار میکنند.
طراحان صنعتی دنبال راههای مبتکرانهتر و بهتر برای چیزها میگردند. آنها کارشان را به حل مسئله نزدیک میکنند، میپرسند: «مردم میخواهند چگونه سفر کنند؟» سریعتر، «بیایید یک ماشین دیگر بسازیم» برای جواب دادن به این سؤالات، طراحان صنعتی محدودهی گستردهای از پیشنهادات متناوب را در میان طرحها و مدلها کاوش میکنند. پیوسته طرحهایشان را تصحیح میکنند تا آنها را در برابر نیاز کاربران و قابلیتهای کارخانهها آزمایش کنند.
دورهی «طراحی صنعتی» در اوایل قرن بیستم، برای تشریح نقش خلاقیت که قبلا توسط یک صنعتگر انفرادی انجام میگرفت برای تولید انبوه، بنیان گذاشته شد. در نگهداری پیچیدگی تولید انبوه، طراحان صنعتی با سایر حرفههایی کار میکنند که با این پندار درگیر هستند، ساخت و توسعهی محصولات، شامل کارشناسان بازاریابی، مکانیک، طراحی مهندسین ساخت و برنامهنویسان نرمافزار بعنوان چند نمونه. با همدیگر با ویژگیهای فاکتورهای انسانی، طراحان صنعتی آزمایشات مربوط به قابلیت استفاده را برای تضمین اینکه یک محصول نیازها، خواستها و انتظارات کاربران را برآورده کند، اداره میکنند. و آنها معمولا اجزای داخلی را بازآرایی میکنند تا ساخت، سرهمسازی، خدمات و بازیافت محصولات ، آسانتر شود.
آمادگی در عمل طراحی صنعتی نیازمند یک درجهی مهندسی در این رشته است. طراحی صنعتی علوم مربوط به فناوری و هنرهای بصری را به علوم انسانی پیوند میدهد. علاوه بر این برای ]رسیدن به[ یک درک کامل از علوم فیزیکی، قواعد مهندسی، ارگونومی ]مهندسی فاکتورهای انسانی[، زیباییشناسی و مواد و پروسههای صنعتی، طراحان صنعتی بهتر است در علوم اجتماعی، مانند روانشناسی، جامعهشناسی، آنتروپولوژی ]انسانشناسی[ و در هنرهای ارتباطی مانند عکاسی، ویدئو، چاپ و رسانههای الکترونیکی دارای پایهای قوی باشند.
چه فرصتهای شغلی برای طراحی صنعتی فراهم است؟
طراحی صنعتی مانند همهی حرفههای مرسوم خلاقیتی مزایای بسیاری دارد، اما برترین تقاضا برای طراحان صنعتی در میان یک طیف گستردهی صنایع، منبع درآمدی است که در آن معمولا پاداش بهتر و فرصت استخدام بیشتر است.
چه نوع مهارتهایی نیاز داریم؟
دفاتر طراحی صنعتی اینها را بعنوان پنج مهارت در رأس لیست کردهاند:
• مهارت خلاقیت حل مسئله
• توانایی رساندن مفاهیم با طرحهای سریع
• مهارت ارتباطات شفاهی و کتبی خوب
• تسلط به کامپیوتر در برنامههای بردار محور یا سه بعدی
• استعداد مکانیکی و فهم اینکه چیزها چگونه کار میکنند
آیا باید محصولات زیبا را در موزهها و نمایشگاهها دید؟ یا اینکه باید دنیایی داشته باشیم که زیبایی در گوشهگوشه آن جلوهگر باشد؟رشته طراحی صنعتی براساس دیدگاه دوم شکل گرفته است. البته نباید تصور کرد که رشته طراحی صنعتی فقط به زیبایی محصولات میاندیشد بلکه این رشته معتقد است که در ساخت محصولات مورد استفاده بشر باید از لطافت، زیبایی و ظرافت هنر و همچنین فناوری و کارآیی علم بهره گرفت تا بتوان زندگی زیباتر و راحتتری داشت؛ یعنی طراحان صنعتی توسعه دهنده و تکاملبخش محصولاتی هستند که ما هر روزه از آنها استفاده میکنیم. این رشته که شالودهای از علم، صنعت و هنر است؛ به طراحی تمامی محصولات میپردازد؛ یعنی کلیه لوازم، تجهیزات و محصولاتی که مورد استفاده انسان است، از لوازم آشپزخانه گرفته تا محصولات بسیار پیچیده مثل سیستمهای کامپیوتری را طراحی میکند. طراحی صنعتی تلاش میکند که سختی و خشونت صنعت را از آن بگیرد تا محصول صنعتی برای مشتری لطیف گردد و در این کار هم منافع کارفرما و هم استفاده کننده را در نظر میگیرد. گفتنی است که امروزه دیدگاههای جدیدی در زمینه طراحی صنعتی ارائه شده است. برای مثال در طراحی باید دقت کرد که کالای مورد نظر به طبیعت ضرری نرساند و قابل بازیافت باشد. یک طراح صنعتی براساس اطلاعات به دست آمده، در نهایت با توجه به فرهنگ بومی، اقتصاد، روانشناسی، دیدگاههای هنری، روشهای تولید، تکنولوژی تولید، نوع مواد مورد استفاده و مسائل زیستمحیطی، طرح محصولی جدید را ارائه میدهد یا یکی از معایب محصولات قدیمی را برطرف میسازد.
تواناییهای لازم :
در رشته طراحی صنعتی، خلاقیت حرف اول را میزند و دانشجوی این رشته باید توانایی نوآوری و تفکر خلاق را داشته باشد؛ یعنی هم هنر و هم صنعت را درک کرده و هم قدرت مدیریت داشته باشد و علاوه بر موارد فوق تا حدودی با مباحث کاربردی علوم پایه مثل فیزیک، شیمی، هندسه و زیستشناسی آشنا باشد. دانشجوی این رشته باید نگاه خود را به اطراف و اشیاء دقیقتر کند و پیوسته نیازهای فردی و اجتماعی افراد را در ذهن خود مرور نماید. او باید به راحتی با محیطهای کاری ارتباط برقرار کرده و تجارب خود را از نظر فنی گسترش دهد به گونهای که بتواند عملکرد طرح خود را کاملاً توجیه نماید و تمامی مراحل اجرایی آن را زیر نظر داشته باشد.
فصل سوم:
بازارهای هدف کالا وکانال های بازاریابی
چه کسی طراحان صنعتی را به کار میگیرد؟ (بازارهای کالا و مصرف کنندگان)
مشتریان و نحوه اجرای CRM در سازمان
مولفه های اقتصادی در شغل طراحی صنعتی
موقعیت شغلی در ایران و کانال های بازاریابی
مصرف کنندگان نهایی در این شغل
بازارهای هدف کالا و کانال های بازاریابی
یک طراح صنعتی ممکن است در شرکت شخصی یا شرکت دولتی مشغول به کار باشد و اگر در جایگاه درست خود به کار گرفته شده باشند، مهم ترین وظیفه آنها ایده پردازی برای نوآوری است. شرکت های طراحی داخلی، تولیدات وسایل خانگی و اداری و ورزشی، شهرداری ها و سازمان زیباسازی، شرکت های تبلیغاتی، صنعت خودرو، کارخانه هایی که نیاز به بسته بندی های متعدد و متنوع دارند و سایر شرکت هایی که به امر برند (هویت سازمانی) اهمیت می دهند، عمده جاهایی هستند که طراحان صنعتی جذب آنها می شوند. زمینه هایی که طراحان صنعتی معمولا به دلیل جنبه های هنری در آنها بیشتر فعالیت دارند به طور جزئی تر شامل موارد زیر است:
طراحی محصول (شامل لوازم خانگی، مبلمان اداری و خانگی، وسایل صوتی و تصویری، موبایل، ماشین های اداری، نوشت افزار، اسباب بازی، پوشاک و غیره.)
طراحی دکوراسیون: شامل دکوراسیون خانگی، اداری، فروشگاه ها، مراکز تجاری و غیره.
طراحی محیطی: فضا، مبلمان و چیدمان شهری و کلیه فضاهای زیر مجموعه آن نظیر پارک ها، نمایشگاه ها، مراکز خرید، ایستگاه های اتوبوس و تاکسی و کلیه محیط های عمومی، تأسیسات ترافیکی، تبلیغات شهری، فضای سبز، زیباسازی شهری و....
طراحی خودرو: طراحی بدنه و نمای داخلی خودرو و سایر وسایل نقلیه.
طراحی بسته بندی: بسته بندی کالاهای مصرفی و محصولات مختلف.
طراحی اصلاحی: اصلاح خصوصیات عملکردی یا فرمی یک محصول به منظور بهبود کارایی آن.
طراحی هویت: به دلیل توانایی های طراحان صنعتی در ایده پردازی، فارغ التحصیلان این رشته بعضا به عنوان مشاور در شرکت های بزرگ و کوچک ظاهر می شوند. طراحی هویت سازمانی (برند) برای مجموعه های صنعتی نیز از توانایی های برخی فارغ التحصیلان این رشته است.
چه کسی طراحان صنعتی را به کار میگیرد؟ (بازارهای کالا و مصرف کنندگان)
طراحان صنعتی در طیف گستردهای از صنایع کار میکنند مانند طراحی حمل و نقل، محصولات طبی، اشیای الکترونیکی، جلوههای ویژه برای صنعت سرگرمی، پویانمایی ]انیمیشن[ کامپیوتری، طراحی مبلمان و طراحی محیطی مانند نشانهها و داخل ساختمان.
مولفه های اقتصادی در شغل طراحی صنعتی
]توضیح: مسلما این آمار مربوط به ایران نمیباشد!

